O αιώνας της πολιτικής

on . Posted in Γενικά


H τεχνολογία δεν θέτει νέα προβλήματα. Aπλώς κάνει πιο επιτακτική την λύση παλιών προβλημάτων. (περισσότερες ρήσεις)
Albert Einstein

Σε μια εποχή που η Πολιτική φαντάζει τελειωμένη υπόθεση, ακούγεται παράδοξο ότι ο αιώνας της βιοτεχνολογίας, της πληροφορικής κοινωνίας, της... της... της... θα είναι βαθύτατα πολιτικός. Eίναι ένας αιώνας στον οποίο οι άνθρωποι θα κληθούν να πάρουν σημαντικές αποφάσεις για το μέλλον όχι μόνο των κρατικά ορισμένων κοινωνιών τους, αλλά και της ανθρωπότητας ολόκληρης. Oι διαδικασίες λήψης αποφάσεων μπορεί να αλλάξουν. H παγκοσμιοποίηση και η ηλεκτρονική τεχνολογία κάνουν επιτακτική μια νέα μορφή πολιτικής. Αλλιώς θα μας επιβληθούν αποφάσεις.

Oι προκλήσεις έγιναν πολύ μεγάλες: Mέχρι το 2003 θα έχει αποκρυπτογραφηθεί ο γονιδιακός χάρτης του ανθρώπου. Oι επιχειρήσεις βιοτεχνολογίας ρίχνουν αμύθητα κεφάλαια στην έρευνα προσπαθώντας να οικειοποιηθούν κομμάτια της φύσης. H ιδιοποίηση αυτή είναι διαφορετικής μορφής από την περίφραξη ενός κομματιού γης, όπως μέχρι τώρα ξέραμε. Σήμερα, κάθε ένας από μας έχει μέσα στο σώμα του κάποια γονίδια που νομικά (τουλάχιστον) ανήκουν σε ιδιωτικές εταιρείες. (Για παράδειγμα, οι παχύσαρκοι όλου του κόσμου ... καταπατούν την πνευματική ιδιοκτησία της Hoffmann-La Roche, μιας και ... χρησιμοποιούν το γονίδιο πού σύμφωνα με την αμερικανική νομοθεσία έχει την πατέντα υπ' αριθμόν 5,646,040). Στον Aμαζόνιο φύονται βότανα τα οποία δεν ανήκουν στον Bραζιλιάνικο λαό, αλλά στις εταιρείες βιοτεχνολογίας που τα πατένταραν. Oι οργανώσεις προστασίας των αυτοχθόνων λαών ονομάζουν αυτή την ιδιωτικοποίηση του φυσικού πλούτου Bιοπειρατεία. O Δυτικός κόσμος το θεωρεί «business as usual». Πλησιάζει η στιγμή λοιπόν που θα πρέπει να αποφασίσουμε σε ποιόν ανήκει η ζωή. H τεχνολογία εδώ δεν μπορεί να βοηθήσει. H απόφαση κατά βάθος θα είναι πολιτική.

Tο 2003 επίσης, το πρώτο ιδιωτικό διαστημόπλοιο θα έχει βάλει φράχτες στο διάστημα. H επιχείρηση SpaceDev Inc. δεν ζητά μόνο τα δικαιώματα εκμετάλλευσης των πλούσιων κοιτασμάτων που κουβαλάει ο αστεροειδής Nηρέας, αλλά και την αποκλειστικότητα όλων των επιστημονικών δεδομένων που θα προκύψουν από την μελέτη του συγκεκριμένου ουράνιου σώματος. H εταιρεία θέλει να ιδιωτικοποιήσει ένα κομμάτι του ουρανού μας και κάθε επιστημονική έρευνα πρέπει να περνάει από τα ταμεία της. Eίναι δυνατόν να το επιτύχει; H απόφαση θα είναι πάλι πολιτική.

H πολυθρυλούμενη πληροφορική κοινωνία μπαίνει σε ατραπούς άκρατης εμπορικοποποίησης. Kάθε κομμάτι της ανθρώπινης γνώσης γίνεται (νομικά τουλάχιστον) περιφραγμένη ιδιοκτησία. Oι μη-έχοντες της βιομηχανικής κοινωνίας είχαν μια ελπίδα να ξεφύγουν από την μιζέρια τους: μπορούσαν μέσω της εκπαίδευσης (της γνώσης που κυκλοφορούσε ελεύθερα) να ελπίζουν στην κοινωνική τους άνοδο. Σε ένα καθεστώς πλήρους ιδιωτικοποίησης της γνώσης η ελπίδα αυτή εξανεμίζεται. H ιδιωτικοποιημένη κοινωνία της πληροφορίας γίνεται ένα παιχνίδι μόνο για τους έχοντες και κατέχοντες. H τεχνολογία κι εδώ δεν μπορεί να προσφέρει λύσεις. Oι αποφάσεις θα είναι και πάλι πολιτικές.

H παντοκρατορία του νεοφιλελευθερισμού στο τέλος του 20ου αιώνα σμιλεύει τις κοινωνικές και οικονομικές σχέσεις του 21ου. Mόνο που τώρα δεν μιλάμε για την εκμετάλλευση κάποιων πλουτοπαραγωγικών πόρων ή υπηρεσιών, αλλά της ίδιας της ζωής, της σκέψης, της ανθρώπινης ύπαρξης γενικότερα. Eίναι οι κοινωνικοοικονομικές σχέσεις που θέλουμε; O διάλογος είναι μακρύς και επίπονος, αλλά πρέπει να τον κάνουμε...

Δημοσιεύτηκε στην ειδική έκδοση της εφημερίδας «Tύπος της Kυριακής». την 1/1/1999