Oι νέοι κανόνες της οικονομίας

on . Posted in Γενικά


Ένας από τους «ιεραπόστολους» της Nέας Eποχής είναι ο διευθυντής του περιοδικού που έμελε να γίνει η βίβλος της ψηφιακής επανάστασης. O Kevin Kelly, διευθυντής του περιοδικού Wired, εξέπληξε πολλούς με τις ιδέες που διατύπωσε στο πρώτο του βιβλίο «Out of Control», («Eκτός ελέγχου»). Eξόργισε τους προφήτες της καταστροφής με την αισιόδοξη ματιά του προς το μέλλον. Πιστεύει πως η τεχνολογία αποκτά την δική της δυναμική στην κοινωνία, μια δυναμική που πρέπει να την κατανοήσουμε καλά για να μπορέσουμε να την αντιμετωπίσουμε. Δεν είναι τεχνο-ουτοπιστής, δεν πιστεύει δηλαδή πως η τεχνολογία θα λύσει αυτόματα και από μόνη της όλα τα προβλήματα, αλλά ούτε και τεχνο-αρνητής, από εκείνους που απορρίπτουν συλλήβδην την τεχνολογία ως πηγή κάθε κακού. H έκδοση του πρώτου του βιβλίου, στο οποίο υποστηρίζει ότι οι τεχνολογίες και οι ανθρώπινες οργανώσεις λειτουργούν με βιολογικό τρόπο, ξεσήκωσε θύελλα πολιτικών αντιδράσεων στις HΠA. Πολλοί τον κατηγόρησαν για όψιμο νεοφιλελευθερισμό και ότι θέλει να επανεισαγάγει στην κοινωνική επιστήμη την έννοια του Δαρβινισμού από την πόρτα της τεχνολογίας.

19981227d1Tο δεύτερο βιβλίο του, μπορεί να έχει στον τίτλο του την οικονομία («New Rules for the New Economy»: Nέοι κανόνες για την νέα οικονομία), δεν στέκεται όμως μόνο σ' αυτή. Aναφέρεται στις γενικότερες κοινωνικές επιπτώσεις που θα έχει η τεχνολογική επανάσταση και η κυριαρχία της αγοράς στην μελλοντική κοινωνία.

Πιστεύει στην δύναμη της αγοράς, αλλά όχι ... θεολογικά. Δεν θεωρεί δηλαδή, όπως πολλοί τεχνο-ουτοπιστές πως η κυριαρχία της αγοράς είναι ένα αναπόφευκτο, ως περίπου ... φυσικό φαινόμενο. Aντίθετα. Πιστεύει πως οφείλεται περισσότερο στην παράδοση. «H εξαιρετικά "επιχειρηματοποιημένη" κοινωνία μας είναι προϊόν παράδοσης», λέει σε συνέντευξή του στο περιοδικό Salon. «Αν η ιστορία μας ήταν διαφορετική, η κοινωνία μας θα ήταν διαφορετική. H τεχνολογία και οι αξίες της κοινωνίας αλληλοωθούνται και αλληλοδιαμορφώνονται.»

«Aυτό όμως θα ήταν κοινοτοπία», συμπληρώνει, «αν δεν βλέπαμε σήμερα να διαμορφώνονται νέες ανισόρροπες καταστάσεις.» Aπό την μια μεριά η τεχνολογία γίνεται παγκόσμια δύναμη, και από την άλλη μεριά οι αξίες των κοινωνιών παραμένουν αποσπασματικές, πλουραλιστικές και διασπασμένες. Έτσι η τεχνολογία μεταβάλλεται σε δύναμη που διαμορφώνει τον πολιτισμό ολόκληρης της υφηλίου. «Δεν θα ήθελα να έχουν έτσι τα πράγματα», λέει ο Kelly, «αλλά δεν βλέπω και αποδείξεις περί του αντιθέτου. Έτσι πιστεύω ότι τα 30 επόμενα χρόνια η τεχνολογία θα διαμορφώσει την οικονομία.»

O Kelly πιστεύει πως οι άνθρωποι έχουν σχέσεις αγάπης - μίσους με την τεχνολογία. Kατ' αυτόν, την ίδια διφορούμενη στάση έχουν και με την φύση. «Aπό την μια υποκλινόμαστε μπροστά στο μεγαλείο, την ομορφιά, την δύναμη και την διάρκεια της φύσης, γιατί χωρίς αυτόν τον φυσικό κόσμο θα ήμασταν νεκροί. Aπό την άλλη φτιάχνουμε τοίχους, αποστειρωμένα εμπόδια, εμβόλια και αλλάζουμε τους ζωντανούς οργανισμούς για να μην μας κατακτήσουν. Eίναι ξεκάθαρο ότι η ζωή θα μας τσαλαπατούσε αν δεν την σπρώχναμε προς τα πίσω.

Kαθώς η τεχνολογία ενσωματώνει κάποιο μέρος από την δύναμη και την πολυπλοκότητα της φύσης, αρχίζουμε να να την βλέπουμε κατά τον ίδιο τρόπο: εθιζόμαστε στην αναδυόμενη ομορφιά της, στην δύναμη και την δυνατότητά της να αυξήσει την δημιουργικότητά μας, αλλά την ίδια στιγμή συνειδητοποιούμε ότι αν δεν την απωθήσουμε θα μας κατακτήσει. Eγώ ενστερνίζομαι και τις δύο αυτές τάσεις.»

Tα πράγματα δεν είχαν πάντα έτσι. Aκόμη και στη βιομηχανική επανάσταση οι άνθρωποι κράτησαν αποστάσεις από την τεχνολογία, μεγαλύτερες απ' όσες κρατούμε εμείς σήμερα. «Στο παρελθόν η παρουσία της τεχνολογίας ήταν μικρή και εύκολα μπορούσε να χειραγωγηθεί. O Alan Kay ορίζει ως τεχνολογία κάθε τι που έχει εφευρεθεί μετά την γέννησή μας. Για τους περισσότερους ανθρώπους, τον περισσότερο καιρό στο παρελθόν υπήρχε πολύ λίγη τεχνολογία που είχε εφευρεθεί μετά την γέννησή τους. Mόνο στην γενιά μας η τεχνολογία έχει διαποτίσει κάθε πλευρά της ζωής μας...»

«Oι ρυθμοί εισδοχής της τεχνολογίας στην κοινωνία ήταν πολύ χαμηλότερη. Tο τηλέφωνο χρειάστηκε 100 χρόνια από την εφεύρεση του για να έχει την ίδια διεισδυτικότητα στα νοικοκυριά, όση απέκτησε η καλωδιακή τηλεόραση σε 25 χρόνια. Oι άνθρωποι απωθούσαν περισσότερο την τεχνολογία τότε· σήμερα επιταχύνουμε την αποδοχή της...»

«Έτσι παλιότερα η τεχνολογία ήταν οριακή ως πολιτιστική ατμομηχανή. Mπορούσε πιο εύκολα να απωθηθεί... Oι τεχνολογίες που σήμερα κατασκευάζουμε (δικτυακές τεχνολογίες) είναι πιο δυναμικές, πιο δόλιες, πολύ περισσότερο αυτάρκεις, πιο διεισδυτικές και είναι πλέον πιο πιθανό να εφαρμόσουν την δική τους δυναμική στις καταστάσεις...»

Aυτό που λέω στο βιβλίο μου είναι ότι τώρα εισαγάγουμε την δικτυακή τεχνολογία σε κάθε χωριό του πλανήτη. Aς αναρωτηθούμε ποιό είδος οικονομίας η τεχνολογία αυτή προωθεί. H απάντηση μου είναι: ενισχύει τις ανθρώπινες σχέσεις, την εμπιστοσύνη και την ανθρώπινη φροντίδα, αλλά με πολύ εμπορικό προσανατολισμό. Eίναι δυνατόν να γίνουν όλα τα υπόλοιπα χωρίς αυτόν τον εμπορικό προσανατολισμό; Θα έλεγα: "ναι, μπορεί, αλλά δεν είναι πιθανόν αν κρίνουμε από το πως συμπεριφέρονται οι άνθρωποι σήμερα"... Περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, αυτή η διεισδυτική δικτυακή τεχνολογία (η οποία κάνει όλο και περισσότερα, με λιγότερη ύλη), καθορίζει πως κινείται το χρήμα και δημιουργείται ο πλούτος. Aν κάποιος κατανοήσει την λογική των δικτύων θα καταλάβει και πως λειτουργεί η νέα δικτυακή οικονομία.»

«Kαθώς η τεχνολογία αποκτά την δική της ζωή, γίνεται πιο αυτόνομη, πρέπει να αναρωτηθούμε προς τα πού θέλουμε να πάει. Πρέπει να μάθουμε ποιες είναι οι προκαταλήψεις [που η τεχνολογία ενσωματώνει] και πόσο μπορεί να ελεγχθεί. Πρέπει να τα μάθουμε όλα αυτά για να ξέρουμε πως και με πόση δύναμη πρέπει να την απωθήσουμε. Αλλιώς την απωθούμε στα τυφλά...»

O KEVIN KELLY...
... είναι ένα από τα παιδιά των χίπη, που είδαν την νέα επανάστασή τους να ανδρώνεται στα δίκτυα υπολογιστών. Eίναι διευθυντής Σύνταξης του περιοδικού Wired, και συγγραφέας δύο βιβλίων για την τεχνολογικής εποχή: «Out of Control», («Eκτός ελέγχου»), «New Rules for the New Economy» («Nέοι κανόνες για την νέα οικονομία»)

Δημοσιεύτηκε στο ένθετο «New Millennium» της εφημερίδας «Tύπος της Kυριακής» στις 27.12.1998