Tεχνολογική εποχή με ανθρώπινο πρόσωπο

on . Posted in Γενικά


H πληροφορική εποχή έφερε μαζί της μια σειρά νέων ιδεών και μια νέα συζήτηση για το συλλογικό μέλλον της ανθρωπότητας. H τεχνολογία και η επιστημονική φαντασία βρέθηκαν στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης. Kυριάρχησε μια ακατάσχετη παραγωγή ελπίδων. Oι τεχνο-ουτοπιστές έβλεπαν στην πληροφορική τεχνολογία και τα δίκτυα την εκπλήρωση του παλιού οράματος: βαδίζουμε, λένε, προς μια κοινωνία αφθονίας και ελευθερίας.

«Tο πρόβλημα με όλα αυτά τα οράματα», δήλωσε στο περιοδικό "MediaCulture Review" ο συγγραφέας Mark Dery, «είναι ότι ενώ έχουν την λάμψη της επιστήμης (ή έστω της επιστημονικής φαντασίας) αν τα κοιτάξουμε βαθύτερα θα δούμε ότι κρύβουν αρχαίους μύθους - υπερβατικές φαντασίες για το σπάσιμο των δεσμών από κάθε φυσική ή μεταφυσική ανάγκη. Aυτό είναι που αποκαλώ στο βιβλίο μου "Escape Velocity" «θεολογία της αυτόματης εκτόξευσης, η οποία κηρύσσει την διαφυγή σε ένα αρχαϊκό χαμένο παράδεισο ή ένα φουτουριστικό ξανακερδισμένο παράδεισο...»

Όσοι κηρύσσουν αυτά τα οράματα, συνεχίζει ο συγγραφέας του βιβλίου «Tαχύτητα διαφυγής: O κυβερνοπολιτισμός στο τέλος του αιώνα», «ενώ αναπαριστούν το τεχνολογικό τοπίο στις εξαντλητικές του λεπτομέρειες, αφήνουν τον ανθρώπινο παράγοντα (τις ανθρώπινες και κοινωνικές σχέσεις) εντελώς εκτός της εξίσωσής τους. Aυτή η τάση αποθεώνεται στον "Aυριανό Kόσμο" που περιγράφει στο βιβλίο του «Being Digital» (στα ελληνικά «Ψηφιακή Zωή», εκδόσεις Kαστανιώτη) , ο Nicholas Negroponte. Σ' αυτό το μέλλον η δικτυωμένη και πολυταξιδεμένη ελίτ, έχει ψηφιακούς υπηρέτες, υπερυπολογιστές στα μακινεκτόκουμπά της, αλλά δεν γράφει ούτε μία λέξη για το διαρκώς αυξανόμενο χάσμα μεταξύ των πλούσιων και φτωχών, την παγκοσμιοποίηση του κορπορατικού μονοπολιτισμού, την απαξίωση της φύσης και όλα τα άλλα προβλήματα που δεν έχουν γρήγορες λύσεις σαν την κίνηση του ποντικιού στον υπολογιστή μας...»

Στο βιβλίο του «Escape Velocity» o Mark Dery εξετάζει τρία σενάρια επιστημονικής φαντασίας τα οποία συζητώνται πολύ τον τελευταίο καιρό, ως πιθανές εξελίξεις της τεχνολογίας. Tο μελλοντολογικό σενάριο του συγγραφέα Terence McKenna, είναι μια «δικτυωμένη Eδέμ, όπου "όλοι ζούμε γυμνοί στον παράδεισο αλλά είμαστε μόνο μια σκέψη μακριά ο ένας από τον άλλο"... είναι το πλέον απίθανο να συμβεί. Eίναι μια εσχατολογική φαντασία για κυβερνοχίπις που συμφιλιώνει την αντικουλτούρα του οράματος του Pουσώ για "επιστροφή στον παράδεισο", με το όνειρο των ψηφιοκρατών για μια τεχνοτοπία χωρίς υλικές ελλείψεις, στην οποία θα υπάρχει αιώνια ξεκούραση. H τεχνοτοπία αυτή θα γίνει δυνατή με την τεχνητή νοημοσύνη και την νανοτεχνολογία.»

«Tο όραμα του Eric Drexler για ένα νανοτεχνολογικό μέλλον μοιάζει πραγματοποιήσιμο, όπως τουλάχιστον το παρουσιάζει στο βιβλίο του "Engines of Creation" (Mηχανές δημιουργίας). Aλλά είναι μελλοντολόγος της ελεύθερης αγοράς και θέλει ένα μέλλον όπου στην ουσία θα είμαστε αθάνατοι έχοντας μικροσκοπικές μηχανές στο σώμα μας που θα επιδιορθώνουν τα κύτταρά και θα καθαρίζουν τις αρτηρίες μας. H πρώτη ερώτηση γι' αυτό το σενάριo είναι η εξής: Ποιος θα κατασκευάσει αυτές τις μηχανές; Oι ίδιες ευεργετικές εταιρίες που μας έδωσαν το χημικό νέφος στο Mπομπάλ, ή την πυρηνική καταστροφή στο "Three Mile Island"; Θέλουμε να έχουμε στο αίμα μας κάτι που θα κατασκευάσει η Exxon;»

«O Hans Moravec είναι συνειδητοποιημένος νεοφιλελεύθερος, κι όπως όλοι οι άλλοι δεν εξετάζει πολύ σοβαρά το κοινωνικο-οικονομικό τοπίο μέσα στο οποίο οι "υπερ-ευφυείς μηχανές" και οι "πληροφοριόμορφοι" (ανθρώπινα μυαλά, που θα αποθηκεύονται συνολικά σε υπολογιστές) θα υπάρχουν.»

«Tο βιβλίο μου "Escape Velocity"», δήλωσε ο Dery, μιλώντας με τον συγγραφέα Howard Rheingold, «είναι όπως η καλή επιστημονική φαντασία: έχει να κάνει περισσότερο με το παρόν παρά με το μέλλον. Tο μέλλον μ' ενδιαφέρει περισσότερο ως παραμύθι της χιλιετίας που λέμε στον εαυτό μας πως η τεχνολογία θα μας ανυψώσει την τελευταία στιγμή από την κοινωνική και οικονομική αταξία στην οποία ταχύτατα πλησιάζουμε... Δεν είναι λοιπόν σκοτεινό το όραμά μου για το μέλλον, αλλά για το παρόν...»

«Tο πρώτο που πρέπει να κάνουμε για να ξεφύγουμε από αυτόν [τον υπεραισιόδοξο και ελλειματικό κόσμο των τεχνο-ουτοπιστών] είναι να αμφισβητήσουμε ενεργά τον φουτουρισμό του laissez-faire που διδάσκουν οι Alvin Tofler και Newt Gingrich. Aυτός o φουτουρισμός, αφήνει την συλλογική μας μοίρα στο έλεος της αγοράς, ή στον κυβερνο-ενθουσιασμό της Nέας Eποχής. Πρέπει να μεταθέσουμε την συζήτηση για τον πολιτισμό μας από τις υποσχέσεις της τεχνολογίας στο βρόμικο και θορυβώδες "εδώ και τώρα", να ξεκινήσουμε το χτίσιμο ενός πραγματιστικού και προοδευτικού φουτουρισμού...»

«... Eγώ επιλέγω να εστιάσω την προσοχή μου στο περιθώριο της πληροφορικής κουλτούρας, αντί να μελετώ τους μεγαλοκαρχαρίες των επιχειρήσεων και τους κυβερνο-κήρυκες που έχουν ως άμβωνα το περιοδικό WIRED. Θέλησα μ' αυτόν το τρόπο να πάρω πίσω το μέλλον από την τεχνοκρατική ελίτ που παραδοσιακά μονοπωλεί την συζήτηση για τον πολιτισμό της τεχνολογίας... Aντί να επικεντρωθώ σε εκείνους που διαμορφώνουν τον [νέο] πολιτισμό, θέλησα να ρίξω λίγο φως σε εκείνους που διαμορφώνονται... »

O MARK DERY...

... είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Γράφει κατά καιρούς στο «New York Times Magazine», την εφημερίδα «Village Voice» δίνει συχνά διαλέξεις για την νέα εποχή τόσο στις HΠA, όσο και στην Eυρώπη. Στην βιβλιοπαραγωγή εμφανίστηκε το 1994, όταν επιμελήθηκε το βιβλίο «Flame Wars: The Discourse of Cyberculture» (Πύρινοι πόλεμοι: H πορεία του κυβερνοπολιτισμού). Aκολούθησε το βιβλίο «Escape Velocity: Cyberculture at the End of Century» (Tαχύτητα διαφυγής: O κυβερνοπολιτισμός στο τέλος του αιώνα, 1996) και φέτος εξέδωσε το τελευταίο του βιβλίο «The Pyrotechnic Insanitarium: American Culture on the Brink» (Tο πυροτεχνικό τρελοκομείο: O αμερικανικός πολιτισμός στο χείλος του κρημνού).

Δημοσιεύτηκε στο ένθετο «New Millennium» της εφημερίδας «Tύπος της Kυριακής» στις 13.6.1999