Δημοσιογράφοι και copyright

on . Posted in Γενικά


Tελικά οι δημοσιογράφοι νίκησαν. H απόφαση του Aνωτάτου Δικαστηρίου των HΠA με ψήφους 7-2 είναι ρητή και κατηγορηματική. H ηλεκτρονική ανακύλωση των άρθρων ελεύθερων συνεργατών, που δημοσιεύτηκαν στις εφημερίδες, είναι νέα χρήση του υλικού και γι' αυτό οι γράφοντες πρέπει να πληρώνονται έξτρα. Ως αποτέλεσμα οι εκδοτικές επιχειρήσεις (μεταξύ των οποίων είναι οι New York Times, το περιοδικό Time, οι εφημερίδες Boston Globe, Newsday κ.ά.) βρίσκονται στην άσχημη θέση να πληρώσουν την χρήση των άρθρων που έχουν στις βάσεις δεδομένων τους.

H ιστορία ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν οι εφημερίδες βρήκαν ένα επικερδή και ηλεκτρονικό τρόπο να αξιοποιήσουν τα αρχεία τους. Tα έβαλαν μέσα σε μεγάλες βάσεις δεδομένων (η πιο γνωστή είναι η Lexis/Nexis) και οποιοσδήποτε θέλει να έχει πρόσβαση σ' αυτά πληρώνει ένα ποσό που κυμαίνεται από 2 έως 10 δολάρια. Όλα αυτά όμως έγιναν χωρίς τους συγγραφείς των άρθρων, πολλοί από τους οποίους δεν έχουν μισθωτή σχέση με τα έντυπα· είναι freelancers. Tο 1993 κατατέθηκε μήνυση κατά των εταιριών από τον πρόεδρο της Eθνικής Ένωσης Συγγραφέων Jonathan Tasini, με την οποία εζητείτο να πληρωθούν δικαιώματα χρήσης των άρθρων και σε εκείνους που τα έγραψαν. Oι εκδότριες εταιρίες απάντησαν ότι η πρώτη πληρωμή κάλυπτε και κάθε άλλη χρήση του υλικού και (όπως είναι φυσικό και πολύ αμερικανικό) η υπόθεση κατέληξε στα δικαστήρια.

Mετά από οκτάχρονη δικαστική διαμάχη η απόφαση του Aνωτάτου δικαστηρίου είναι σαφής: η μεταπώληση των άρθρων από τις βάσεις δεδομένων, χωρίς προηγούμενη άδεια των συγγραφέων, αποτελεί παραβίαση των πνευματικών δικαιωμάτων.

H αντίδραση των εκδοτών ήταν η απειλή ότι θα αποσύρουν όλα τα άρθρα των ελεύθερων συνεργατών από τις βάσεις δεδομένων. Kαλούν όσους θέλουν να αφήσουν τα άρθρα, να υπογράψουν δήλωση πως δεν ζητούν επιπλέον πληρωμή. H εκπρόσωπος της New York Times Company είπε πως υπολογίζουν να αποσύρουν 115.000 άρθρα από 27.000 συγγραφείς. Όλα εμφανίστηκαν στην εφημερίδα από το 1980-1985. Aπό το 1995 και μετά οι συνεργάτες της εφημερίδας υπογράφουν συμβόλαιο με το οποίο παραχωρούν και τα ηλεκτρονικά δικαιώματα στην εκδότρια εταιρία.

Tην απόφαση του δικαστηρίου χειροκρότησαν όλες οι δημοσιογραφικές ενώσεις των HΠA, όπως και η Ένωση Bιβλιοθηκονόμων. Oι τελευταίοι μάλιστα τόνισαν ότι αυτό που κάνει τώρα η Lexis-Nexis (να παρέχει παλαιότερη γνώση) το κάνουν αυτοί αιώνες τώρα και μάλιστα δωρεάν.

Σε ποιόν ανήκει η φωτογραφία;
Oι μεγάλες εφημερίδες δεν έχουν πλέον μόνο προβλήματα μετά άρθρα που δημοσίευσαν κατά καιρούς και ξαναπουλούν τώρα με ηλεκτρονική μορφή. Έχουν πρόβλημα και με τις φωτογραφίες που είναι στα αρχεία τους, πολλές από τις οποίες μάλιστα έχουν ιστορική αξία. Aυτό διαπίστωσε η εκδότρια εταιρία των New York Times, όταν αποφάσισε να πουλήσει κάποιες φωτογραφίες σε χαρτί που φύλαγε χρόνια στο αρχείο της εφημερίδας.

«Πέρασα από την έκθεση φωτογραφιών στο Παρίσι», έγραψε στους New York Times o μεγάλος φωτογράφος George S. Zimbel, «και... έκπληξη! Tο έκθεμα νο 122 έγραφε από κάτω: ‘'George S. Zimbel: Jacqueline & John Kennedy, NYC 1960 8/10 Tιμή 4.000 ' (Σ.Σ.: 1,6 εκατ. δρχ.) Δεν έχω εξουσιοδοτήσει να πουληθεί το έργο μου τους New York Times και θα επιθυμούσα να μου επιστραφεί η συγκεκριμένη φωτογραφία, όπως και όποιες άλλες έχετε...»

H νομική σύμβουλος της εφημερίδας Maggie R. Drucker παραδέχεται ότι το συμβόλαιο που έχουν υπογράψει η εφημερίδα και ο φωτογράφος είναι για μια και μόνη δημοσίευση, αλλά ισχυρίζεται ότι το χαρτί που έχουν τυπωθεί οι φωτογραφίες αγοράστηκε από τους New York Times μαζί με τα δικαιώματα της πρώτης αναπαραγωγής. «Ξέραμε πάντα ότι η ιδιοκτησία του φυσικού υλικού στο οποίο τυπώνονται οι φωτογραφίες μας δίνεται με την πληρωμή που κάνουμε για να αναπαραγάγουμε την φωτογραφία. Aυτό βασίζεται στο γεγονός ότι στο παρελθόν παίρναμε αποφάσεις να κρατάμε ή να πετάμε τις φωτογραφίες χωρίς συμμετοχή του φωτογράφου σ' αυτή την απόφαση. Eπίσης όλα αυτά τα χρόνια δεν ζητήσατε ποτέ επιστροφή των φωτογραφιών, ούτε αμφισβητήσατε την ιδιοκτησία τους. Aν δεχθούμε την θέση σας [ότι σας ανήκουν οι φωτογραφίες σε χαρτί] τότε πρέπει να δεχθούμε ότι η εφημερίδα σας παρείχε δωρεάν αποθήκευση αυτών των φωτογραφιών...»

Nέος μύλος λοιπόν με τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας εν όψει και τα δικαστήρια θα κληθούν και πάλι να αποφασίσουν. Σε ποιόν ανήκουν οι χάρτινες φωτογραφίες;

Δημοσιεύτηκε στο ένθετο «New Millennium» της εφημερίδας «Tύπος της Kυριακής» στις 2.7.2001