Παιδεία ουσιαστική, ή απλώς κρατική;

on . Posted in Παιδεία


Επί της διαδικασίας: η Νέα Δημοκρατία απέκτησε την πρωτοβουλία των κινήσεων στο πολιτικό σκηνικό. Καταθέτει προτάσεις και υποχρεώνει την κυβέρνηση να τις συζητήσει. Ή έστω να τις βρίσει. Ακόμη και τα επίθετα που ...κατέθεσε στο δημόσιο διάλογο ο κ. Πέτρος Ευθυμίου είναι χρήσιμα. Στέλνουν ένα μήνυμα στην κοινωνία: το πρόγραμμα δεν είναι για πέταμα. Έχει προτάσεις κι έχει ουσία.

Το βασικότερο, βέβαια, για μας τους πολίτες δεν είναι ποιος έχει την πρωτοβουλία των κινήσεων επί πολιτικής σκηνής. Για τα το πούμε πιο ποδοσφαιρικά, δεν μας νοιάζει ποιος έχει την μπάλα στα πόδια, αρκεί να μπαίνουν γκολ. Και το πρόγραμμα της Ν.Δ. για την Παιδεία επέτυχε τέρμα. Έφερε κατ' αρχήν στο προσκήνιο ένα τεράστιο θέμα το οποίο είχε θαφτεί κάτω από τόνους πολιτικών σκουπιδιών. Έθεσε εκ νέου τις παραμέτρους με τις οποίες πρέπει να μετράμε την Παιδεία. Όχι με φληναφήματα και ηχηρές λέξεις περί «δημόσιου χαρακτήρα», «διαρκούς αγαθού» και δεν συμμαζεύεται, αλλά με την ουσία: παράγεται σήμερα αποτέλεσμα από το σύστημα Παιδείας που έχουμε; Η απάντηση είναι όχι, και γι' αυτό ίσως χρησιμοποιούνται τόσα μεγαλεπήβολα επίθετα και τόσα οράματα: μπας και κρύψουν την γύμνια του παρόντος.

Το πρόγραμμα λοιπόν κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Λιγότερος συγκεντρωτισμός στις αποφάσεις και περισσότερη αυτονομία των εμπλεκομένων στην Παιδεία. Μόνο που ως κυβέρνηση η ΝΔ πρέπει να τολμήσει περισσότερο. Πρέπει να εμπλέξει την τοπική Αυτοδιοίκηση στη διαχείριση των σχολείων. Ο νομάρχης Πιερίας ξέρει πολύ καλύτερα τις ανάγκες των διδακτηρίων της περιοχής από κάποιον γραφειοκράτη του Υπουργείου Παιδείας και υπόκειται πολύ περισσότερο στην κρίση όσων καταναλώνουν υπηρεσίες Παιδείας. Κάποια στιγμή θα πρέπει να συζητηθεί πως θα γίνει να περάσει όλη η υπόθεση της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην αυτοχρηματοδοτούμενη (μέσω τοπικών φόρων) Τοπική Αυτοδιοίκηση με το Υπουργείο Παιδείας να έχει συμβουλευτικό ρόλο και να εξασφαλίζει αδιάβλητες πανελλαδικές εξετάσεις για εισαγωγή στα ΤΕΙ - ΑΕΙ.

Ακόμη και τα ΑΕΙ μπορούν σιγά-σιγά να αυτονομούνται και η πρόταση της ΝΔ κινείται προς αυτή την κατεύθυνση. Πρέπει όμως κάποια στιγμή να προωθηθεί η ουσιαστική αυτονομία. Η ακαδημαϊκή κοινότητα -που παράγει τα στελέχη του μέλλοντος- μπορεί κάλλιστα να διαχειριστεί τα του οίκου της. Το κράτος έχει υποχρέωση να εξασφαλίζει την εκπαίδευση των πολιτών, όχι τη λειτουργία των ιδρυμάτων. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί, αν αντί να χρηματοδοτούνται πλήρως τα ΑΕΙ και ΤΕΙ να χρηματοδοτούνται οι φοιτητές, που με τη σειρά τους θα επιλέγουν το ίδρυμα της αρεσκείας τους. Είτε κρατικό, είτε ιδιωτικό. Όσο για την γκρίνια περί των τελευταίων μια απάντηση μπορεί να υπάρξει: κοιτάξτε τα χάλια των κρατικών και μετά μιλάτε για τις πιθανές συμφορές των ιδιωτικών.

«Το κράτος είναι πολύ μεγάλο για να διαχειριστεί τα μικρά και πολύ μικρό για τα μεγάλα» είχε πει ο Αντονι Γκίντενς (Περισσότερες ρήσεις στο βιβλίο «Είπαν», εκδόσεις Καστανιώτη). Πόσω μάλλον όταν προσπαθεί να διαχειριστεί και τα μικρά και τα μεγάλα. Γι' αυτό μόνος δρόμος είναι η αποκέντρωση των αρμοδιοτήτων του. Είτε προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση, είτε προς την αγορά. Το αυτό ισχύει και για την Παιδεία...

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Απογευματινή» στις 18.5.2003