Το μέλλον της ελευθερίας

on . Posted in Βιβλία


Δημοκρατία είναι το πολίτευμα που εξασφαλίζει ότι δεν θα κυβερνηθούμε από ανθρώπους καλύτερους απ' ότι μας αξίζουν. Τζόρτζ Μπέρναρντ Σο (Βρετανός συγγραφέας) (Περισσότερες ρήσεις στο βιβλίο «Είπαν», εκδόσεις Καστανιώτη)

694Η απελευθέρωση της Ανατολικής Ευρώπης μετά το 1989 δημιούργησε δύο είδη κρατών. Στην κεντρική Ευρώπη η Δημοκρατία προχώρησε ομαλά. Έγιναν εκλογές, οι φιλελεύθεροι θεσμοί άρχισαν γρήγορα να ριζώνουν και οι περισσότερες χώρες είναι ήδη προ των πυλών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αντιθέτως στα Βαλκάνια η διαδικασία εκδημοκρατισμού οδήγησε σε μια εθνικιστική πλειοδοσία (κυρίως στη Σερβία και στην Κροατία) που κατέληξε σε σφαγές και πολέμους. Σε όλες τις απελεύθερες χώρες, μετά την κατάρρευση του «υπαρκτού» έγιναν εκλογές. Εκεί που υπήρχαν οι δυτικές παραδόσεις οδήγησαν σε ανάπτυξη κι ευημερία. Εκεί που υπήρχαν εθνικιστικές παραδόσεις ήρθε η καταστροφή. Γι' αυτό ο διευθυντής του Newsweek (διεθνής έκδοση) Φαρίντ Ζακαρία δεν είναι πολύ αισιόδοξος για την «εξαγωγή Δημοκρατίας» που επιχειρείται τώρα στη Μέση Ανατολή.

Στο τελευταίο του βιβλίο «The Future of Freedom. Illiberal Democracy at Home and Abroad» (Το μέλλον της ελευθερίας: Ανελεύθερη δημοκρατία εδώ και στο εξωτερικό) ο Ινδικής καταγωγής πολιτικός αναλυτής είναι εξαιρετικά επιφυλακτικός για τις «Επιχειρήσεις Ελευθερίας» σαν του Ιράκ. «Οι εκλογές γράφει δεν είναι συνώνυμο του συνταγματικού φιλελευθερισμού. Υπάρχει περίπτωση αν ανθήσει η Δημοκρατία, αλλά όχι και η ελευθερία.»

Ο Ζακαρία ορίζει ως «συνταγματικό φιλελευθερισμό» δέσμη ελευθεριών που συμπεριλαμβάνει την κυριαρχία του νόμου, τα δικαιώματα ελευθερίας του λόγου, τις θρησκευτικές ελευθερίες και την προστασία των μειονοτήτων. Ο ίδιος ξέρει από πρώτο χέρι τι σημαίνει Δημοκρατία χωρίς Φιλελευθερισμό. Είναι Ινδός, είδε τους πολιτικούς της πατρίδας του να προωθούν την «ρητορική του μίσους» επειδή ήταν αρεστή στο εκλογικό σώμα. Κι αυτή η ρητορική κατέληξε σε εθνοκάθαρση και σφαγές των μουσουλμάνων της Ινδίας.

Όταν δε υπάρχουν φιλελεύθερες αντιστάσεις, το εκλογικό σώμα συμπεριφέρεται πολλές φορές σαν εθνική ή θρησκευτική συμμορία. Από τη στιγμή που θα αρχίσει η πλειοδοσία των πολιτικών σε ευαίσθητα θέματα, μπορεί να μην έχει σταματημό. Και για τον αραβικό κόσμο είναι πολύ επιφυλακτικός: «οι ηγέτες της Μέσης Ανατολής», γράφει, «μπορεί να είναι αυταρχικοί και διεφθαρμένοι. Αλλά είναι πολύ πιο φιλελεύθεροι, ανεκτικοί στη διαφορά και τον πλουραλισμό από εκείνους που πιθανώς θα τους αντικαταστήσουν. Οι εκλογές σε πολλές αραβικές χώρες μπορεί να παράγει πολιτικούς που θα προωθούν απόψεις οι οποίες θα είναι πιο κοντά στον Μπιν Λάντεν, από εκείνες που έχει ο φιλελεύθερος μονάρχης της Ιορδανίας, Αμπτουλάχ»

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Απογευματινή» στις 13.4.2003