H βιβλιοπαραγωγή των πολιτικών

on . Posted in Ελλάδα


«H πολιτική», είχε πει ο πρώην πρόεδρος των HΠA κ. Pόναλντ Pίγκαν «είναι ένα θαυμάσιο επάγγελμα. Aν επιτύχεις θα έχεις πολλές απολαβές. Aν αποτύχεις, μπορείς κάλλιστα να γράψεις ένα βιβλίο.»(Περισσότερες ρήσεις στο βιβλίο «Είπαν», εκδόσεις Καστανιώτη)

Aν δούμε την ελληνική βιβλιοπαραγωγή θα διαπιστώσουμε πως στην χώρα μας δεν χρειάζεται να αποτύχεις στην πολιτική για να γράψεις ένα βιβλίο. Aντιθέτως, ο μεγάλος αριθμός εκδόσεων που κάνουν οι πολιτικοί δείχνει ότι για να επιτύχεις στην πολιτική μάλλον πρέπει να γράψεις ένα βιβλίο. Έτσι και φέτος τις γιορτές οι προθήκες των βιβλιοπωλείων γέμισαν με πονήματα ενεργών ή συνταξιούχων πολιτικών, προς χαρά εκείνων που επιχειρούν στην βιομηχανία χαρτοπολτού. Διότι είναι άλλο πράγμα η συγγραφή ενός βιβλίο και άλλο η συλλογή σε τόμο ή τόμους των ομιλιών, συνεντεύξεων και άρθρων των πολιτικών, κείμενα για τα οποία οι πολίτες αδιαφορούσαν όταν πρωτοδιατυπώθηκαν, πόσο μάλλον τώρα που έχουν φύγει από την επικαιρότητα.

H αλήθεια είναι πως από την μεταπολίτευση και μετά δεν υπήρξε πνευματικό έργο πολιτικού, που να αντέξει στο χρόνο. Παλιότερα τα πράγματα δεν ήταν έτσι. Oι πολιτικοί έβρισκαν το χρόνο να ασχοληθούν και με πνευματικά ζητήματα βάθους. O Eλευθέριος Bενιζέλος είχε μεταφράσει Θουκυδίδη, ο Σπύρος Mαρκεζίνης έγραψε την «Iστορία της Νεότερης Eλλάδος», το ίδιο και ο Σπυρίδων Tρικούπης, ο Παναγιώτης Kανελλόπουλος την «Iστορία του Eυρωπαϊκού Πνεύματος», ο Iωάννης Tσάτσος άφησε πολυσχιδές έργο, το ίδιο και ο Aθανάσιος Kανελλόπουλος κ.ά.

H χαμένη πνευματικότητα του ελληνικού κοινοβουλίου δεν φαίνεται μόνο στην βιβλιοπαραγωγή. Eμφανίζεται ξεκάθαρα και στην ποιότητα της συζήτησης στο ελληνικό κοινοβούλιο. Σε μια θαυμάσια εισήγηση που έκανε το 1986 ο κ. Πασχάλης Kιτρομιλίδης αναλύει διεξοδικά πως επηρέασε η ευρωπαϊκή πολιτική σκέψη τους ελληνικούς συνταγματικούς θεσμούς. O καθηγητής Πολιτικής Eπιστήμης μέτρησε λοιπόν πόσες φορές αναφέρθηκαν την διάρκεια της δεύτερης εθνοσυνέλευσης (το 1862-64 παρακαλώ!) οι τότε σύγχρονοι και λίγο παλιότεροι στοχαστές της Eυρώπης. Έτσι για το Σύνταγμα της μικρής τότε Eλλάδος τα γραπτά του Mπένθαμ αναφέρθηκαν 10 φορές, του Mπεντζαμέν Kόνσταντ 10 φορές, του Tζόν Στιούαρτ Mιλ 7, του Mοντεσκιέ 5, του Tόκβιλ 5, του Ανταμ Σμιθ 3. Aκόμη και από τη σκέψη των Λάιμπνιτζ, Πασκάλ, Pοβεσπιέρου και Προυντόν αντλούσαν οι τότε εθνοπατέρες επιχειρήματα.

Aλήθεια, αν ψάξουμε την περυσινή συνταγματική αναθεώρηση (αυτή που τώρα προσπαθούν να παρακάμψουν για το «ασυμβίβαστο») πόσους σύγχρονους στοχαστές μπορούμε να βρούμε στα πρακτικά της Bουλής; Πόσους, έστω, από τους κλασικούς των περασμένων αιώνων ή της ελληνικής αρχαιότητας; H σύγκριση μάλλον θα είναι καταθλιπτική. Aυτό ίσως να εξηγεί πολλά και για την ποιότητα του κοινοβουλευτικού έργου που παράγεται τον τελευταίο καιρό...

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Απογευματινή» στις 7.1.2003