Το «δείγμα» της Αλαμπάμα

on . Posted in Ελλάδα


Το 1998 μια είδηση κυκλοφόρησε σαν αστραπή στους κύκλους συζητήσεων (newsgroups) για τα μαθηματικά που είχαν δημιουργηθεί στο Διαδίκτυο. Σύμφωνα με κάποια ειδησεογραφικά πρακτορεία η Βουλή της Αλαμπάμα αποφάσισε να ορίσει διά νόμου τη μαθηματική σταθερά «π» σε 3 (αντί 3.14159... που ισχύει σε όλο το σύμπαν). Το επιστημονικοφανές σκεπτικό βασιζόταν στην Παλαιά Διαθήκη η οποία αναφέρει ότι «ο βωμός στον Ναό του Σολομώντα είχε περιφέρεια τριάντα πήχεις και διάμετρο δέκα», οπότε ο λόγος τους είναι ακριβώς τρία.

Προκλήθηκε θύελλα συζητήσεων για να διαπιστωθεί τελικά ότι επρόκειτο περί φάρσας. Την είχε κυκλοφορήσει ένας βιολόγος για να διαμαρτυρηθεί για τη θεωρία περί ευφυούς σχεδιασμού που προωθούσαν στα σχολεία οι πολιτικοί του αμερικανικού νότου.

Το «π της Αλαμπάμα» έμεινε στην ιστορία σαν μια καλόγουστη φάρσα, η οποία ήθελε να δείξει τους παραλογισμούς που γεννώνται όταν η πολιτική ανακατεύεται στον χώρο της επιστήμης. Κάτι ανάλογο θα είναι το «δείγμα των χιλίων ατόμων στις δημοσκοπήσεις», που θα αποτελέσει τη νέα σταθερά γέλιου στον κλάδο της στατιστικής. Μόνο που εδώ δεν θα πρόκειται για φάρσα, αλλά με μελλοντικό νόμο του ελληνικού κράτους.

Με νομοσχέδιο λοιπόν που προωθείται στη Βουλή ορίζεται ότι το δείγμα των πολιτικών δημοσκοπήσεων πρέπει να είναι χίλια τουλάχιστον άτομα. Ουδείς γνωρίζει να υπάρχει κάποια μαθηματική λογική πίσω από τον «μαγικό αριθμό χίλια». Ή έστω κάποια θρησκευτική: το «π της Αλαμπάμα», τουλάχιστον, βασιζόταν σε πραγματικό εδάφιο της Παλαιάς Διαθήκης.

Μπορεί πάλι να επιλέχθηκε ο αριθμός 1.000 επειδή είναι στρόγγυλος, όπως στρόγγυλος είναι ο αριθμός 3 σε σχέση με τον άρρητο 3.14159... Το πιθανότερο είναι πως η πρόταση του κ. Εβερτ να αυξηθεί το μίνιμουμ των δημοσκοπούμενων από 800 (που προέβλεπε το αρχικό σχέδιο νόμου) σε 1.000 είναι επειδή ο δεύτερος αριθμός φαντάζει ότι θα παράγει πιο έγκυρα αποτελέσματα. Μόνο που τότε προκύπτουν δύο ερωτήματα. 1) Οταν στις ΗΠΑ των 300 εκατομμυρίων γίνονται δημοσκοπήσεις με 660 άτομα, στην Ελλάδα των 10 εκατομμυρίων χρειάζονται 1.000; 2) Γιατί 1.000 κι όχι 1.200 ή 5.000;

Οταν διαπιστώθηκε ότι το «π της Αλαμπάμα» ήταν φάρσα ένας Αμερικανός μαθηματικός δήλωσε: «Ναι, πρόκειται περί φάρσας, αλλά αν γινόταν κάπου αυτό, σίγουρα θα ήταν στην Αλαμπάμα». Αν τελικά το «δείγμα των 1.000» γίνει νόμος, ο ίδιος θα δήλωνε: «Ναι, πρόκειται περί νόμου, αλλά ένας τέτοιος νόμος μόνο στην Ελλάδα θα μπορούσε να περάσει. Πιθανόν και στην Αλαμπάμα...».

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Καθημερινή» στις 21.7.2007