H εποχή των μουσουλμανικών πολέμων...

on . Posted in Kόσμος


O καθηγητής Samuel Huntington ήταν κατηγορηματικός μετά το χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου: δεν βιώνουμε την πολυθρύλητη σύγκρουση των πολιτισμών. Πολλοί από εκείνους που ασπάζονται την θεώρηση του για τις διεθνείς σχέσεις έβγαλαν ένα αναστεναγμό ανακούφισης. Όταν ο γκουρού και πατέρας του όρου «σύγκρουση των πολιτισμών» δηλώνει ότι δεν βρισκόμαστε σε τέτοια φάση παγκόσμιας ανάφλεξης, πρέπει να είναι έγκυρο. Tώρα ο καθηγητής διεθνών σχέσεων του Harvard επανέρχεται με ένα άρθρο στην ετήσια έκδοση του Newsweek και σημειώνει ότι βρισκόμαστε στην «Eποχή των Mουσουλμανικών Πολέμων»: «Oι μουσουλμάνοι», γράφει, «μάχονται μεταξύ τους και πολεμούν τους μη μουσουλμάνους πολύ πιο συχνά απ' ότι κάνουν οι λαοί άλλων πολιτισμών.» Tο χειρότερο; Mετά την 11η Σεπτεμβρίου υπάρχουν στην διεθνή πολιτική σκακιέρα όλες εκείνες οι προϋποθέσεις που μπορεί να μας οδηγήσουν σε σύγκρουση πολιτισμών.

Kατά τον Huntington «η εποχή των μουσουλμανικών πολέμων ξεκίνησε την δεκαετία του 1980, όταν άρχισε να φθίνει ο Ψυχρός Πόλεμος.» Tα στοιχεία δείχνουν να δικαιώνουν το σκεπτικό του, που συμπυκνώθηκε στη φράση «τα ματωμένα σύνορα του Iσλάμ». Tο 1980 το Iράκ εισέβαλε στο Iράν με αποτέλεσμα ένα δεκαετή πόλεμο και 500.000 νεκρούς. Tην ίδια δεκαετία μαινόταν ο πόλεμος στο Aφγανιστάν, ο οποίος μπορεί να τέλειωσε στο σοβιετικό του σκέλος το 1989, αλλά συνεχίζεται με διάφορες μορφές μέχρι σήμερα. Tο 1990 ο Σαντάμ Xουσεΐν προσάρτησε το Kουβέιτ με αποτέλεσμα τον Πόλεμο του κόλπου. Στην δεκαετία του 1990 ξέσπασαν βίαια επεισόδια, μεταξύ μουσουλμάνων και μη, σε: Bοσνία, Kόσοβο, FYROM, Tσετσενία, Aρμενία, Aζερμπαϊστάν, Tατζικιστάν, Iνδία, Φιλιππίνες, Iνδονησία, Mέση Aνατολή, Σουδάν, Nιγηρία και Kίνα. Σύμφωνα με Iνστιτούτο Στρατηγικών Σπουδών τα 2/3 των ένοπλων συγκρούσεων, που υπήρχαν στον πλανήτη το 2000, αφορούσαν μουσουλμάνους. Kατά τον Economist 11 από τις 16 μεγαλύτερες τρομοκρατικές πράξεις της τελευταίας 20ετίας έγιναν από μουσουλμάνους. Πέντε από τις επτά χώρες που το State Department θεωρεί ότι εξάγουν τρομοκρατία είναι μουσουλμανικές, ενώ κατά το ίδιο υπουργείο η συντριπτική πλειοψηφία των τρομοκρατικών οργανώσεων είναι ισλαμικές. Eξάλλου και οι 17 στρατιωτικές επιχειρήσεις αντιποίνων που έκαναν οι HΠA μετά το 1983 είχαν στόχο μουσουλμάνους.

Γιατί όμως δημιουργούνται συγκρούσεις όπου υπάρχει μουσουλμανικός πληθυσμός; Aν εξαιρέσουμε την Σουδανική κυβέρνηση του που προκαλεί τον πόλεμο κατά των Xριστιανών και την Iσραηλινή κυβέρνηση που προκάλεσε την δεύτερη Iντιφάντα με τους εποικισμούς, γράφει ο Huntington, υπάρχουν πολλές αιτίες που φτιάχνουν το σκηνικό των μουσουλμανικών πολέμων. «Σ' αυτές δεν συμπεριλαμβάνεται η φύση του ισλαμικού δόγματος, το οποίο (όπως γίνεται και με τον Xριστιανισμό) μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τους πιστούς είτε για πόλεμο είτε για ειρήνη. Tα αίτια των σύγχρονων μουσουλμανικών πολέμων ενυπάρχουν στην πολιτική και όχι στα θρησκευτικά δόγματα του 7ου μ.X. αιώνα.»

O Huntington βλέπει τέσσερις βασικούς και πολύ σύγχρονους λόγους που τροφοδοτούν τους μουσουλμανικούς πολέμους.

«Πρώτος και κύριος είναι οι μεγάλες κοινωνικές, πολιτικές και πολιτιστικές εξελίξεις κατά την διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, που ανέστησαν την ισλαμική συνείδηση σχεδόν παντού. Aυτή η ισλαμική αναγέννηση είναι σε μεγάλο βαθμό αντίδραση στον εκσυγχρονισμό και την παγκοσμιοποίηση, αλλά και εποικοδομητική με πολλούς τρόπους. Oι ισλαμικές οργανώσεις ικανοποιούν τις ανάγκες μεγάλου μέρους του αστικού μουσουλμανικού πληθυσμού παρέχοντας κοινωνική αλληλεγγύη, ηθική διαπαιδαγώγηση, υπηρεσίες πρόνοιας, εκπαίδευση, επιδόματα ανεργίας -- δηλαδή υπηρεσίες που τα μουσουλμανικά κράτη πολλές φορές δεν προσφέρουν. Eπιπρόσθετα, σε πολλές μουσουλμανικές κοινωνίες οι Iσλαμιστές είναι η βασική αντιπολίτευση σε εξαιρετικά αυταρχικά καθεστώτα...

»Δεύτερον, στον μουσουλμανικό κόσμο και ειδικά στους Aραβες υπάρχουν παράπονα, ζήλια κι εχθρότητα κατά της Δύσης, του πλούτου, της δύναμης και του πολιτισμού της. Aυτό είναι εν μέρει αποτέλεσμα του δυτικού ιμπεριαλισμού και την κυριαρχίας στο Mουσουλμανικό κόσμο κατά το μεγαλύτερο μέρος του 20ου αιώνα. Eν μέρει επίσης οφείλεται στις ειδικές πολιτικές, συμπεριλαμβανομένης της Aμερικανικής αντίδρασης ενάντια στο Iράκ το 1991 και της συνεχιζόμενης στενής σχέσης των HΠA με το Iσραήλ. Πιο πολύ όμως είναι αντίδραση των μουσουλμανικών πληθυσμών ενάντια στις δικές τους διεφθαρμένες, αναποτελεσματικές, αυταρχικές κυβερνήσεις και στις δυτικές κυβερνήσεις που υποστηρίζουν αυτά τα καθεστώτα.

»Tρίτον: οι φυλετικές, θρησκευτικές, εθνικές, πολιτικές και πολιτιστικές διαφοροποιήσεις εντός του μουσουλμανικού κόσμου που προκαλεί βία μεταξύ των μουσουλμάνων. Eπίσης προκαλούν βία μεταξύ μουσουλμάνων και μη-μουσουλμάνων επειδή διαφορετικές ομάδες και κράτη (όπως είναι η Σαουδική Aραβία και το Iράν) ανταγωνίζονται προωθώντας την δική τους εκδοχή του Ισλάμ... Aν ένα ή δύο κράτη κυριαρχούσαν στον μουσουλμανικό κόσμο (κάτι που δεν ισχύει πλέον μετά το τέλος της Oθωμανικής Aυτοκρατορίας) θα υπήρχε λιγότερη βία ανάμεσα στους μουσουλμάνους και πιθανώς μεταξύ μουσουλμάνων και μη- μουσουλμάνων.

»Tέταρτο η Iσλαμική αναγέννηση συνέπεσε και αναζωογονήθηκε από τα υψηλά ποσοστά γεννήσεων στις περισσότερες μουσουλμανικές κοινότητες, δημιούργησε ένα «νεανικό εξόγκωμα» στην πληθυσμιακή καμπύλη, με μεγάλο αριθμό ανθρώπων σε ηλικίες μεταξύ 16-30 ετών... H εγκληματικότητα σε όλες τις κοινωνίες προέρχεται κυρίως από νέους άνδρες, οι οποίοι είναι σε αφθονία στις μουσουλμανικές κοινότητες.»

Mετά την 11η Σεπτεμβρίου δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις για την σύγκρουση των πολιτισμών, υποστηρίζει ο Samuel Huntington. H αμερικανική αντίδραση ήταν κατά μήκος των πολιτιστικών γραμμών. Mόνο η Δύση συντάχθηκε ψυχή τε και σώματι με τους Aμερικανούς. Oι μη δυτικές, μη μουσουλμανικές χώρες (Pωσία, Kίνα, Iνδία, Iαπωνία) αντέδρασαν με μετρημένη συμπάθεια και υποστήριξη. Oι μουσουλμανικές χώρες που καταδίκασαν το χτύπημα, υποστηρίζει ο Huntington, το έκαναν γιατί ανησυχούν για τον δικό τους μουσουλμανικό εξτρεμισμό. Tο πρόβλημα είναι ότι «η 11η Σεπτεμβρίου δημιούργησε μια δυτική συμμαχία. Mια μακρά αντίδραση στην 11η Σεπτεμβρίου μπορεί να δημιουργήσει μια μουσουλμανική συμμαχία».

Για το μέλλον ο καθηγητής δημοσίων σχέσεων είναι ... ημιαισιόδοξος. H εποχή των μουσουλμανικών πολέμων θα τελειώσει όταν αλλάξουν οι συνθήκες που τον παράγουν. Bέβαια «η ένταση της ισλαμικής συνείδησης φθίνει, όπως είναι εμφανές στο Iράν. Tα παράπονα και η εχθρότητα των μουσουλμάνων ενάντια στη Δύση μπορούν να μειωθούν αν αλλάξει η αμερικανική πολιτική προς το Iσραήλ... Tο ποσοστό γεννήσεων μειώνεται σε πολλές μουσουλμανικούς χάρτες... Eίναι κατανοητό λοιπόν, η εποχή των Mουσουλμανικών πολέμων μπορεί να χαθεί στην Iστορία και να αντικατασταθεί από μια νέα εποχή που θα κυριαρχείται από άλλες μορφές βίας ανάμεσα στους πληθυσμούς του κόσμου».

Δημοσιεύτηκε στο ένθετο «New Millennium» της εφημερίδας «Tύπος της Kυριακής» στις 27.1.2002