Η λατρεία του τέλους...

on . Posted in MME & νέες τεχνολογίες


Tα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης λατρεύουν την εσχατολογία. Δώσ' τους ένα τέλος και παρ' τους την (οκτάστηλη) ψυχή τους. Ο Φράνσις Φουκογιάμα, για παράδειγμα, δεν έγινε σούπερ-σταρ φιλόσοφος γιατί ήταν φιλελεύθερος, όπως συνωμοσιολογικά υποστηρίζουν κάποιοι. Υπάρχουν μεγαλύτεροι που δεν γνώρισαν ούτε το εν εκατοστό της δικής του δημοσιότητας. Δεν έγινε διάσημος ούτε καν για το σημαντικότερο έργο του «Εμπιστοσύνη. Οι κοινωνικές αρετές και η δημιουργία της ευημερίας». Απλώς είχε τη φαεινή ιδέα να αναστήσει τη χεγκελιανή ιδέα περί «Τέλους της Ιστορίας». Αυτό ήταν! Μπορεί να παρερμηνεύτηκε δεόντως (ειδικά από τα ελληνικά Μέσα), αλλά ο άσημος ερευνητής του «Ινστιτούτου Ραντ» έγινε εν μια νυκτί «ο σημαντικότερος εν ζωή στοχαστής» ή (επειδή και η αρνητική δημοσιότητα, δημοσιότητα είναι) «ο επικίνδυνος θεωρητικός της νέας τάξης πραγμάτων».

Η ιδέα του τέλους κερδίζει αμέσως το μυαλό και την καρδιά των δημοσιογράφων. Φαίνεται καθημερινά στις ειδήσεις. Αν προσέξουμε, κάθε μέρα όλο και κάτι τελειώνει. Από τον καπιταλισμό μέχρι τον δικομματισμό, και από τις πασχαλίτσες μέχρι την ανθρωπότητα. Εσχάτως μας τελειώνει και το Ιnternet. Σύμφωνα με την εφημερίδα «Το Βήμα» «σε τρία χρόνια το Ιnternet δεν θα χωράει άλλους», άστε που σύμφωνα με κάποιους ειδικούς υπεύθυνη και γι' αυτό (μετά την εκρηκτική άνοδο της τιμής των σιτηρών και των πετρελαίου) είναι η ανάπτυξη της Κίνας και την Ινδίας.

Κάθε εσχατολογία εμπεριέχει κάποιες άρρητες παραδοχές. Είναι η γραμμική προβολή στο μέλλον μιας παραμέτρου σε ένα στατικό περιβάλλον. Εκεί λάθεψε και ο Τόμας Μάλθους, ο οποίος προέβλεψε το, διά της πείνας, τέλος της πολιτισμένης ανθρωπότητας. Η προβολή του ήταν σωστή, απλώς δεν εμπεριείχε την εναλλαγή των καλλιεργειών, τα λιπάσματα ή τις γεωργικές μηχανές. Κυρίως σε κάθε εσχατολογία δεν εμπεριέχεται αυτό που ο Τζούλιαν Σάιμον ονόμασε «έσχατο πόρο», δηλαδή εμείς οι άνθρωποι. Μπορεί κάποτε να τελειώσει ο χαλκός, επιχειρηματολόγησε, αλλά ποιος νοιάζεται; Aυτό καθαυτό το γεγονός της έλλειψης θα αναγκάσει κάποιον να βρει κάποιο υποκατάστατο.

«H κινητήριος δύναμη για να επιταχυνθεί η πρόοδός μας», έγραψε, «είναι το απόθεμα των γνώσεών μας και το φρένο είναι η έλλειψη φαντασίας. O έσχατος πόρος (της ανθρωπότητας) είναι οι άνθρωποι, που έχουν δεξιότητες, μυαλό και ελπίδες. Aυτοί θα ξεπεράσουν το πεπρωμένο και τη φαντασία τους για ίδιον όφελος, και αναγκαστικά προς όφελος όλων μας».

Γι' αυτό -τουλάχιστον σε ό, τι αφορά το Ιnternet- ας μην ανησυχούμε τόσο. Αλλά από την άλλη, ακόμη και η διαρκής εσχατολογία των Μέσων χρήσιμη είναι. Κινητοποιεί τον έσχατο πόρο της ανθρωπότητας.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Καθημερινή» στις 31.5.2008